زایمان زودرس ، علل و راه های پیشگیری از آن


1392/4/22 0:0
تولد نوزادان زود تر از موعد طبیعی یکی از مهم ترین دغدغه ها و نگرانی های زوج ها به ویژه مادران جوانی است که در انتظار تولد فرزندشان به سر می برند و این تولد زودهنگام نوزاد و تکامل نیافتن اندام های او از جمله مهم ترین عوامل بروز این نگرانی است زیرا مقاومت و ایمنی بدن نوزاد را در برابر بیماری ها و عفونت های احتمالی به حداقل می رساند و در شرایطی خاص خطر مرگ را نیز برای نوزاد به همراه دارد.

بر اساس مطالعات درصدی از نوزادان به جای تولد در زمان طبیعی، قبل از موعد طبیعی متولد می شوند. این نوزادان که در گروه نوزادان نارس قرار می گیرند در مقایسه با نوزادان دیگر در هفته اول تولد ۶ برابر و در سال اول تولدشان ۳ برابر نوزادان معمولی با خطر آسیب پذیری و مرگ روبه رو هستند. احتمال ابتلا به مشکلات و اختلال های تنفسی در این نوزادان زیاد است. تنظیم دمای بدن نوزادان نارس در مقایسه با نوزادان طبیعی سخت تر است و این گروه ممکن است در روند رشد مغزی شان با مشکل روبه رو شوند. از این رو زایمان زودرس می تواند عوارض متعدد و نگران کننده ای برای والدین نوزاد به همراه داشته باشد .
تولد زودرس در سه‌چهارم موارد مرگ‌و‌مير نوزادان و نيمي از موارد اختلالات نورولوژيک در کودکان مقصر است. خطر مشکلات مرتبط با تکامل دستگاه عصبي و بيماري‌هاي ناتوان کننده در کودکان با سابقه تولد زودرس به مراتب بيشتر از سايرين است. سن بارداري به طور معکوس با خطر مرگ‌و‌مير نوزادان در ارتباط است. مرگ‌و‌مير نوزادان به ميزان قابل‌توجهي در نوزاداني که پيش از هفته 32 بارداري متولد شده اند بالاتر است. متاسفانه با وجود پيشرفت‌هاي اخير در مراقبت‌هاي مامايي و نوزادي، شيوع تولدهاي زودرس رو به افزايش است. طي دو دهه گذشته شمار تولدهاي زودرس 20درصد افزايش داشته و بيشتر اين موارد بين هفته‌هاي 34 تا 36 بارداري اتفاق افتاده‌اند. علل زايمان و تولد زودرس هنوز دقيقا مشخص نيستند. احتمالا ترکيبي ازعوامل ژنتيکي و محيطي مطرح هستند. نژاد غير سفيد، فواصل کم بين بارداري‌ها، استرس فيزيکي يا رواني مادر و لاغري مفرط او، از اين عوامل هستند. بيماري‌هايي نظير واژينوز باکتريايي، عفونت‌هاي داخل رحمي، عفونت‌هاي غيرزنانه، جراحي شکمي در مادر، اختلالات اندوکرين مادر، چندقلويي، طول سرويکس کوتاه‌تر از 3 سانتي متر، سيگار، ناهنجاري‌هاي رحمي و جفت سرراهي در شروع زايمان و تولد زودرس مقصر شناخته شده‌اند.
زایمان زودرس و علائم آن :
به تولد بین هفته های 22 تا 37 بارداری زایمان زودرس گفته می شود. اگر چه علت آن دقیقا مشخص نیست ولی عوامل زیر نقش اساسی در زایمان زودرس دارند :
*عفونت های واژینال بخصوص باکتریال: مواد ترشح شده از باکتریها باعث پاره شدن کیسه آب می شود و گاهی ورود باکتری به مایع آمنیوتیک باعث زایمان زودرس می شود.
*ناهنجاری در رحم
*مشکلات جفت مانند جفت سر راهی و کندگی جفت
*بزرگی بیش از حد رحم مانند چند قلویی و افزایش مایع آمنیوتیک
*برخی بیماریها مانند دیابت ,ژنژویت (عفونت لثه شدید) ، لوپوس، آسم شدید, هپاتیت, بیماریهای روده, عفونت کلیوی ,عفونت ریوی, ضربه به شکم, جراحی شکم مانند آپاندیس در بارداری
تعدادی از ریسک فاکتور ها:
• سن کمتر از ۱۸ یا بیشتر از ۳۵
• قد کوتاه
• سابقه قبلی از زایمان زودرس
• حاملگی دو قلو و یا چند قلو
• وزن کم قبل از حاملگی
• مصرف سیگار ,الکل, کوکائین در حاملگی
• خونریزی واژینال در بیش از یک تریمستر
• فاکتور های ژنتیکی
• کار سخت و طولانی مدت
*همچنین برخی مطالعات نشان داده که استرس زیاد باعث تولید هورمونهایی می شود که انقباضات رحم را بیشتر کرده و منجر به زایمان زودرس می شود. افسردگی و استرس از جمله شایع ترین عوامل خارجی است که موجب بروز زایمان زودرس می شود. براساس نتایج تحقیقات، مادرانی که دوران بارداری خود را با نگرانی، افسردگی و استرس پشت سر می گذارند احتمال بروز این اختلال را در نوزادشان افزایش می دهند چرا که این حالات روحی موجب افزایش هورمون استرس در زنان باردار می شود و احتمال زایمان زودرس را در آن ها بالا می برد. شب بیداری، شب کاری، تنش ها و فشار کاری زنان باردار در برخی از مشاغل مانند پرستاری نیز می تواند احتمال بروز این عارضه را در زنان باردار افزایش دهد و احتمال تولد نوزاد را پیش از تکامل اندام های درونی بدن به ویژه اندام های تنفسی در هفته های ۳۴ و ۳۵ بالا ببرد؛ اختلالی که بروز آن موجب آسیب پذیری نوزاد شده و نیاز به مراقبت های ویژه از نوزاد را ضروری می کند.

علایم زایمان زودرس:
*انقباضات منظم رحمی(۴ بار یا بیشتر در ساعت). گاهی این انقباضات بدون درد می باشد و فقط سفتی و فشردگی در عضلات رحم ایجاد می شود.
*درد های شکمی مانند درد های دوران پریود
*افزایش و یا تغییر واضح در ترشحات واژینال و یا خونریزی واژینال
*پارگی کیسه آب و دفع مایع روشن از واژن
*درد و فشاردر قسمت انتهایی کمر
*احساس اینکه جنین در حال فشار به سمت پایین است
*تورم ناگهانی و یا شدید در پا , دست و صورت
*تغییر واضح در حرکت جنین
*تب، لرز، استفراغ و سر درد شدید
*گاهی درد معده که به هیچ وجه برطرف نمی شود و گاهی همراه با اسهال می باشد

راه های پیشگیری از زایمان زودرس
برای پیشگیری از تولد نوزاد نارس نکات پراهمیتی وجود دارد که رعایت کردن آن ها می تواند تا حد زیادی از تولد نوزاد نارس پیشگیری کند و احتمال تولد نوزاد را در زمانی زود تر از زمان طبیعی به حداقل ممکن برساند.
* در طول دوران بارداری ارتباط خود را با پزشک تان قطع نکنید. به او مراجعه کنید و روند رشد جنین و علائم عمومی بدن خود و جنین تان را بررسی کنید. با کنترل بیماری‌های مادر و کنترل تغذیه و تأمین شرایط مناسب برای حاملگی می توان از تولد نوزاد نارس جلوگیری کرد.
* قبل از مصرف هرگونه دارو حتی مسکن ها با پزشک تان مشورت کنید و از مصرف داروهای شیمیایی و طبیعی بدون مشاوره با پزشک یا متخصص طب سنتی پرهیز کنید.
*رژیم غذایی خود را دست کم نگیرند و مصرف خوراکی ها و مواد غذایی سالم به ویژه گوشت ماهی که سرشار از امگا۳ است را فراموش نکنید.
*وزن خود را در شرایط طبیعی نگه دارید و مراقب باشید که در دوران بارداری بیش از حد دچار اضافه وزن و چاقی نشوید.
*از استعمال سیگار و قرار گرفتن در محیطی که در آن افراد سیگاری حضور دارند، پرهیز کنید.
* در مورد مادران افسرده و مضطرب، اگر پزشک متخصص با این افراد گفتگو کند می‌تواند ترس و اضطراب آنها را به حداقل برساند. حمایت و نقش پدر نیز در کاهش این اضطراب‌ها و نگرانی‌ها بسیار تاثیرگذار است.
*برای درمان عفونت‌های دهان و دندان، توصیه می‌شود به دلیل اینکه سه ماهه اول بارداری حساسیت ویژه‌ای دارد و امکان عکس برداری و بی‌حسی نیست، در ماه‌های بعدی نیز درمان مشکلات دندانی بدون درد و با روش بی‌حسی امکان‌پذیر نیست، بهتر است زنان قبل از باردار شدن، توجه بیشتری به بهداشت دهان و دندان خود داشته باشند و هرگونه درمانی را که لازم است، انجام دهند.
بهبود روند رشد نوزاد نارس با مهر مادر
یکی از مهم ترین مواردی که در بهبود روند رشد نوزاد نارس بسیار اهمیت دارد برقراری ارتباط عاطفی میان کودک و مادرش است. نوزادان نارس غالبا پس از تولد در دستگاه نگهداری می شوند تا علاوه برقرار گرفتن در محیطی سلامت با دمایی مناسب دیگر علائم حیاتی بدنشان نیز به خوبی تحت کنترل قرار گیرد. از این رو در این شرایط امکان برقراری رابطه نزدیک و انتقال مهر و محبت مادری به نوزاد از راه تماس و در آغوش کشیدن او میسر نمی شود. به همین دلیل بسیاری از متخصصان اطفال در سراسر جهان به این باور رسیده اند که پس از سپری شدن دوره خطر به محض آنکه امکان خروج نوزاد از دستگاه وجود داشته باشد مادران می توانند از شیوه کانگورویی برای مراقبت از نوزادشان استفاده کنند. در این شیوه متخصص به مادر آموزش می دهد که نوزادش را به صورت عمودی و باشیوه ای خاص در آغوش بکشد تا به این ترتیب علاوه بر تامین دمای مورد نیاز بدن نوزاد از طریق دمای بدن مادر امکان شیر دادن به نوزاد و برقراری رابطه عاطفی، حسی و تماسی با او بیشتر شود. به اعتقاد بسیاری از متخصصان در سراسر جهان برقراری رابطه عاطفی و در آغوش کشیدن نوزاد نارس می تواند تاثیر زیادی در تسریع روند درمان او داشته باشد.
اهمیت تغذیه در نوزادان نارس
از آنجا که روند رشد نوزاد نارس پس از تولد باید با همان روند داخل رحمی ادامه پیدا کند، تغذیه نوزاد اهمیت زیادی پیدا می کند تا روند وزن گیری نوزاد در هفته به صورت طبیعی ادامه پیدا کند. از این رو نوزادان نارس معمولا از راه مجاری بینی یا با تزریق وریدی تغذیه می شوند و این شیوه تا زمانی که نوزاد به تکامل برسد و بتواند بدون نیاز به دستگاه و کمک نفس بکشد یا با مکیدن شیر مادرش را مصرف کند، ادامه پیدا می کند. پس از سپری شدن این دوران با افزایش توانایی نوزاد در مصرف شیر مادر، تغذیه او با شیر مادر که بهترین غذا برای نوزاد محسوب می شود، آغاز می شود. اهمیت تغذیه نوزاد با شیر مادر به این دلیل زیاد است که شیر مادر موجب حفاظت بیشتر نوزاد در برابر عفونت ها و بیماری های احتمالی می شود.

دانشگاه علوم پزشکی بوشهر
معاونت بهداشتی

دریافت فایل پیوست


ارسال نظر
ايميل :     
نام و نام خانوادگی :  
نظر :
 
حروف تصویر بالا :   
 
 

نظرات ارسالی
آرشیو رسانه ها عالی است
نسرین بارانی
سلام. متن عالی ای بود. ولی یک نکته مهم اینکه هرگز نباید همراه غذای گوشتی ماست خورده شود چون در معده تولید خلط فاسد می کند. خصوصا برای کودکان موفق باشید
مریم
در مورد مطالبتون منبع انرا ذكر كنيد.خسته نباشين
دانيال
سلام من شش ماهه باردارم و دوقلو ترس از زایمان زودرس دارم زایمان اولم در هفته 36 اتفاقافتاد که البته بیشتر به خاطر کوتاهی و اشتباه دکتر و کادر بیمارستان شد شرایط اون بارداری هم فرق داشت و من اصلا استراحت نداشتم و به سفارش دکترم پیاده روی می کردم بعد از اون یه سقط جنین داشتم و در این بارداری سعی کردم شرایط خوبی داشته باشم و با توجه به همه موارد اقدام به بارداری کردم من 35 سالمه و وقتی باردارشدم تو هفته ی ششم لکه بینی شروع شد و از هفته هفتم خونریزی شدید با سونو مشخص شد بچه سقط نشده و به من شیاف پرستروژن دادند تقریبا تا ماه چهارم تو این چند ماه چندین بار سونو شدم و وضعیت بارداری خوب بود و فقط جالب اینکه دوقلو بودند که من نه سابقه ی فامیلی و نه مصرف دارو داشتم الان به سفارش دکتر بیشتر در حال استراحتم اما باز هم می ترسم از زایمان زودرس من هیچ گونه عفونتی ندارم وقدم هم بلنده168 سانت و با توجه به شرایطی که گفتم و اینکه در سونو ی آخر به من گفتند سر بچه ها بالاست و پاها در ناحیه لگنی آویزانند من باید چیکار کنم لطفا مرا راهنمایی کنید
بهاره
عالی بود مادرم همش به من از 6ماهه تا حالا ماست خیلی زیاد میداد جونم در امد ماست خوردم
ساناز رخشان 14ماهه از یاسوج
ممنوم از مطالب شما. سوال من از شما این است که آیا در تالاسمی مینور اختلالی در هوش و میزان یادگیری آنها ایجاد می کند .
نسرین مکوندی


پست الکترونیک دانشگاه PodCast Rss 2.0