هپاتیت بیماری است که منجر به تورم کبد شده و فعـالیت آن را مختل می سازد . این بیماری به علتهای مختلفی از جمله ، انواع ویروسها ، داروها ، الکل ، جایگزینی بافت چربی در کبد و ... ایجاد می شود . هپاتیت های ویروسی جزء علل مهم درگیری کبد می باشند که یکی از عوامل مهم ویروسی ، ویروس هپاتیت B می باشد.
انواع هپاتیت ب :
آلودگی به ویروس هپاتیت B به سه حالت متفاوت ممکن است دیده شود .
هپاتیت حاد در این حالت بیمار پس از یک دوره مقدماتی با نشانه هایی مانند تب ، سرماخوردگی ، تهوع ، استفراغ و دردشکم ، دچار زردی می شود.
اولین عضوی که زردی در آن مشاهده می شود ، سفیدی چشم ها است . به طور معمول خود به خود بهبود می یابد و پس از 6 ماه خون از ویروس پاک می شود و فقط پنج تا ده درصد بیماران بالغ ممکن است دچار آلودگی مزمن شوند .
هپاتیت مزمن در این حالت شایعترین نشانه ، ضعف و خستگی طولانی است . گاهی ممکن است زردی خفیف یا خارش وجود داشته باشد . با پیشرفت بیماری ممکن است نارسایی کبدی بروز کند . این افراد باید تحت نظر پزشک قرار گیرند و در صورت نیاز دارو درمانی شوند .
آلودگی بدون علامت ( ناقل سالم): در این حالت ، فرد بدون هیچ گونه نشانه بالینی و یا آزمایشگاهی بیماری کبدی ، ویروس هپاتیت را در خون خود دارد و می تواند آن را به سایرین انتقال دهد . این افراد به درمان دارویی نیاز ندارند ، ولی خطر ابتلاء به حالت مزمن هپاتیت در آنان زیاد است و باید هر 6 ماه یکبار توسط پزشک بررسی شوند.
بیشترین موارد آلودگی به هپاتیت B ، بدون علامت هستند . بنابراین ، بهترین روش تشخیص بیماری ، آزمایش خون از نظر وجود ویروس هپاتیت B است .
علائم بیماری هپاتیت ب :
در بیشتر مواقع بیماران مبتلا به هپاتیت B تا آخر عمر علامتی ندارند بنابراین شما ممکن است به ویروس هپاتیت ب آلوده باشید ولی ندانید.اگر هپاتیت ب علامتدار باشد علائم به شرح ذیل خواهد بود:
زرد شدن پوست و سفیدی چشم
خستگی
کاهش اشتها
تهوع
احساس ناراحتی در شکم
پررنگ شدن ادرار
کم رنگ شدن مدفوع
درد مفاصل
راه های انتقال هپاتیت ب : آلودگی به هپاتیت Bبه طور عمده در نتیـجه تمـاس با خـون و ترشـحات جـنسی آلـوده ، به روش هـای زیـر صـورت می گیرد :
انتقال از مادر آلوده به نوزاد در زمان زایمان
تماس جنسی حفاظت نشده با فرد آلوده
استفاده مشترک از ابزار آلوده تیز و برنده نظیر سوزن و سرنگ ، تیغ اصلاح و مسواک
تزریق مکرر خون یا فرآورده های خونی آلوده که لازم بذکراست که امروزه کنترل خون های اهدایی ، احتمال آلودگی از این طریق را بسیار اندک نموده است .
دیالیز با وسایل آلوده و پیوند اعضای آلوده
خالکوبی ، حجامت ، سوراخ کردن گوش ، خدمات پزشکی و دندان پزشکی در محل های نامطمئن و آلوده ، یا هر اقدامی که منجر به سوراخ شدن پوست با وسایل آلوده و غیر استریل شود .
هپاتیت B از طریق دست دادن ، در آغوش گرفتن ، بوسیدن و نشستن در کنار فرد آلوده و سایر تماس های معمولی منتقل نمی شود و حضور افراد آلوده در محیط های کار و اجتماع بلامانع است .
تشخیص : تنها راه تشخیص قطعی این بیماری ، آزمایش خون می باشد.
آیا می دانید که : ویروس هپاتیت می تواند تا هفت روز در محیط بیرون باقی بماند و ایجاد آلودگی نماید .
بنابر این جهت پیشگیری از ابتلا به این بیماری :
هرگز از وسایل تیز و برنده ، نظیر سرنگ و سوزن ، تیغ اصلاح و مسواک به صورت مشترک استفاده نکنید .
از انجام کارهایی که منجر به سوراخ شدن و ایجاد خراش در پوست می شود ، نظیر خالکوبی و حجامت در مراکز غیر مطمئن و آلوده پرهیز کنید .
از تماس جنسی مشکوک و حفاظت نشده پرهیز کنید .
نسبت به واکسیناسیون نوزادان خود اقدام کنید . (نوزاد خود را بلافاصله در بدو تولد و در 2 ماهگی و 6 ماهگی واکسینه نمائید .
در صورتی که جزء یکی از گروههای ذیل هستید نسبت به واکسیناسیون خود بر علیه هپاتیت بی در سه نوبت ( نوبت اول در اولین مراجعه ، نوبت دوم در یک ماه بعد از نوبت اول و نوبت سوم ، شش ماه بعد از نوبت اول ) اقدام کنید .
کلیه پرسنل شاغل در مراکز درمانی بستری و سرپایی که با خون و ترشحات آغشته به خون به نحوی در تماس هستند شامل پزشکان ، پرستاران ، ماماها ، بهیاران ، کمک بهیاران ، واکسیناتورها ، دندانپزشکان ، کمک دندانپزشکان ، کارشناسان و تکنسین های آزمایشگاهها ، نظافتچیان واحد های بهداشتی درمانی و آزمایشگاهها ، دانش آموزان بهورزی ، دانشجویان پزشکی ، دندانپزشکی ، پرستاری ، مامایی
بیماران تحت درمان دیالیز و افرادی که بطور مکرر خون یا فرآورده های خونی دریافت می کنند مانند بیماران تالاسمی ، هموفیلی و ...
افراد خانواده فرد آلوده که با وی هم منزل هستند .
کودکانی که در کانونهای اصلاح و تربیت نگهداری می شوند ، کودکان عقب مانده ذهنی و پرسنل موسسات نگهداری این کودکان و خانه سالمندان
آتش نشانها ، امدادگران اورژانس ، زندانبانان ، کارشناسان آزمایشگاههای تحقیقات جنایی و صحنه جرم
افراد دارای رفتارهای پر خطر جنسی و اعتیاد تزریقی که تحت پیگیری مداوم هستند .
افراد آلوده به هپاتیت C
زندانیانی که دارای رفتارهای پر خطر هستند و محکومیت آنها بیش از 6 ماه می باشد.
رفتگران شهرداریها
اغلب موارد تماس با ویروس هپاتیت بی منجر به بیماری نمی شود. بنابراین واکسن هپاتیت بی برای سایر افراد جامعه ضرورت ندارد.
نکات مهم :
راههای انتقال هپاتیت سی مانند هپاتیت بی است .
اکثر بیماران مبتلا به هپاتیت بی حاد، بعد ار 6 ماه کاملاً بهبود می یابند.
10-5 درصد بیماران مبتلا به بیماری هپاتیت بی تا آخر عمر ناقل سالم ویروس هپاتیت بی هستند یعنی علامتی ندارند ولی میتوانند بیماری را به سایرین انتقال دهند.
ویروس هپاتیت 100 برابر مسری تر از ویروس ایدز است.
اگر کسی رفتار پرخطری نظیر اعتیاد تزریقی و تعدد شرکای جنسی داشته باید جهت بررسی احتمال آلودگی خود به پزشک مراجعه نماید.
دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی بوشهر
معاونت بهداشتی